نيز نادرست است ؛ زيرا اگر آنان چنين سخنى مىگفتند ديگر نمىتوانستند خواهان انتخاب اميرى از خود باشند . لذا وقتى آنان اين خواستهء خود را اظهار كردند ، بلافاصله عمر ، اقدام به بيعت با ابو بكر نمود و خودش اين اقدام را يك كار حساب نشده و ناگهانى توصيف كرد . از اين گذشته بعيد نيست كه بسيارى از انصار اين حديث را اظهار كرده باشند . امّا راويان اهل سنّت آن را پنهان و از ذكر آن خوددارى نموده‌اند ، چنان كه قبلا جمله اى را از قول طبرى و ابن اثير نقل كرديم كه تمام انصار يا برخى از آنان گفته‌اند : « ما به غير از على ( ع ) با كسى بيعت نمىكنيم » . از اين گذشته ، چنين نصىّ چنان در گوش و چشم مردم بود كه نيازى به اظهار و بيان نداشت ؛ زيرا مردم به زمان واقعهء غدير خم و نزول آيهء ولايت ، نزديك بودند اما با روى تافتن از دين خدا و خيانت در حق ولى خويش ، عملا با نصّ خلافت امير المؤمنين مخالفت ورزيدند و از سنّت بنى اسرائيل پيروى نمودند . از آنچه بيان شد معلوم شد كه مطالبى را كه فضل به تبعيت از صاحب كتاب مواقف در مورد امكان برخورد و مخالفت با جانشينى ابو بكر ، به همديگر بافته بود ، تنها خيالات و اوهامى است كه از هوا و تعصب ناشى مىشود و گرنه هم وجدان و هم احاديث بر خلاف آن ، شهادت مىدهند ، تا آنجا كه احمد از ام الفضل روايت مىكند : هنگام بيمارى نبى اكرم ( ص ) نزد او آمدم و شروع به گريستن نمودم ، پيامبر ( ص ) سرش را بلند كرد و پرسيد : چرا گريه مىكنى ؟ عرض كردم : نگران شما هستيم و نمىدانيم پس از شما مردم با ما چگونه برخورد مىكنند . رسول خدا ( ص ) فرمود : شما پس از من مورد ستم واقع مىشويد . ( 1 ) ببينيد كه اين زن آزاده چگونه خشم ، كينه و خونخواهى مردم را نسبت به ايشان - آن هم در زمانى كه پيامبر هنوز زنده است - درك كرده مىگريد و آن گاه پيامبر به او مىفرمايد كه پس از من بر شما ستم خواهد شد . اهل سنت با آنكه در مورد اهل بيت پيامبر و حمله به خانوادهء على ( ع ) و قصد آتش زدن آن و خشمگين ساختن پارهء تن رسول خدا ( ص ) تا لحظهء مرگ شاهد همه چيز بوده‌اند با اين حال ، گمان مىكنند كه براى

--> ( 1 ) . مسند احمد ، ج 6 ، ص 339 .